سال نوی پارسی و شروع بهار

نوروز 99 | سیجا

نوروز یا سال نوی پارسی یکی از قدیمی‌ترین جشن‎های تاریخی است که تقریباً از 4000 سال پیش در ایران کنونی و منطقه‌ی بزرگتری که همه جزء امپراتوری ایران بوده‌اند جشن گرفته می‌شده است.

تور مشهد از اصفهان ویژه نوروز 99

این یک جشن باستانی است که با آغاز بهار شروع می‌شود و مصادف است با یک فروردین(20 یا 21 مارس میلادی).

در طول سال‌های قدیم، پادشاهان پارسی به اهمیت این جشن باستانی بسیار تأکید داشته‌اند و مهمانانی با پیشینه فرهنگی و دینی متفاوتی را از سراسر امپراتوری خود دعوت می‌کردند تا نوروز را جشن بگیرند و به آنان هدایایی تقدیم شود.

پس از هزاران سال هنوز هم نوروز از مهمترین جشن‌ها برای ایرانیان و 300 میلیون نفر دیگر در کشورهای همسایه است و همه با هم آمدن بهار و شکوفایی طبیعت را جشن می‌گیرند.

ریشه یابی تاریخی نوروز

نوروز نام پارسی سال نوی پارسی است و از دو کلمه تشکیل شده است: نو و روز که وقتی کنار هم قرار می‌گیرند به معنای روز جدید می‌شوند.

این رویداد و مراسمات دیگری که با آن می‌آیند هزاران سال است که  توسط مردم ایران و مردمانی از کشورهای آسیای مرکزی که در گذشته جزئی از امپراتوری ایران بوده‌اند جشن گرفته می‌شود.

با تغییر زندگی مردم از زندگی عشایری و تشکیل تمدنی جدید، نوروز هم پدیدار شد.

امروزه، نوروز تنها رویداد جهان است که دقیقاً در یک زمان در همه‌ی دنیا جشن گرفته می‌شود.

این مراسم یک مراسم دینی نیست و براساس رویدادهای نجومی است.

نوروز و دین زرتشت

گرچه نوروز در دین زرتشت که دین باستانی ایران است ریشه دارد.

در سال 1725 قبل از میلاد اولین پیامبر زرتشتی به نام زرتشت  اولین تقویم هند و ایرانی را تألیف کرد.

سال زرتشتی در این تاریخ شروع می‌شود.

زرتشت رصدخانه‌ای را در استان سیستان در جنوب شرقی ایران تأسیس نمود و با علم نجوم و اخترشناسی که داشت توانست اولین تقویم خورشیدی که شامل 365 روز، 5 ساعت و 48 دقیقه می‌باشد را درست کند.

در طول قرن ششم قبل از میلاد، مغان، عابدان آتشکده‌ها هم بعنوان نگهبان آتش و هم اخترشناس بودند.

مغان شروع بهار را در نیمکره‌ی شمالی که مصادف بود با 20 یا 21 مارس محاسبه کردند و این روز به عنوان اولین روز تقویم خورشیدی پارسی شناخته شد.

نوروز و هخامنشیان

همچنین با بسیاری از رویدادهایی که در شهر پارسه(پرسپولیس کنونی) رخ می‌داد در ارتباط بودند.

این شهر توسط داریوش شاه در سال 515 قبل از میلاد تأسیس شد و مرکز تشریفاتی امپراتوری هخامنشی و همچنین محل اسکان بهاره‌ی پادشاهان بود.

پادشاه، اشراف زادگانی را از سراسر امپراطوری‌اش بدون در نظر گرفتن پیشینه‌ی فرهنگی و دینی آنها، به پرسپولیس دعوت می‌کرد تا نوروز را در کنار هم در ساعات اولیه‌ی صبح جشن بگیرند.

مغان دعا می‌کردند و رسومات این جشن را به جا می‌آوردند و در ادامه در عصر و شب جشنی برگزار می‌شد.

امروزه می‌توانیم روی ویرانه‌های کاخ‌ها نقش برجسته‌هایی را ببینیم که سفیران کشورهای دیگر هدایایی را برای پادشاه آورده‌اند و به او ادای احترام می‌کنند. 

نوروز و ساسانیان

در دوره‌ی ساسانیان بین سال‌های 224 تا 651 پس از میلاد، تدارک برای این نوروز از 25 روز قبل از آن شروع می‌شد.

صنعتگران و سازندگان دربار پادشاهی دوازده ستون آجری می‌ساختند و بالای هر ستون بذرهای مختلفی می‌کاشتند.

هر ستون نماد یک ماه سال بود. زمانی که نوروز می‌شد تمامی بذرها رشد کرده و به گیاهان تزئینی زیبایی تبدیل شده بودند.

پادشاه در مقابل مهمانان سخنرانی ایراد می‌کرد و مغ بزرگ پس از آن به تبریک و احوالپرسی مهمانان می‌پرداخت.

مقامات رسمی دولتی هم به پادشاه ادای احترام می‌کردند.

هر فرد دعوت شده تا روز ششم نوروز که خانواده‌ی سلطنتی به دربار می‌آمدند هدایایی را به پادشاه تقدیم می‌کردند.

در طول نوروز مجرمانی که گناه بزرگی نداشتند شامل عفو رسمی می‌شدند.

تمامی مردم در سراسر امپراتوری این رویداد را تا سیزده روز جشن می‌گرفتند.

گرچه نوروز رویدادی آسمانی و زیباست، اما عمیقاً در داستان‌های اساطیری پارسی ریشه دارد.

نوروز بر جنبه‌ی فلسفی غلبه‌ی روشنایی بر تاریکی، خوب بر بد و غلبه‌ی گرمای بهار بر سرمای زمستان تأکید دارد.

نوروز و شاهنامه

با توجه به داستان‌های اساطیری قدیمی که در شاهنامه آورده شده است نوروز در زمان پادشاهی جمشید معرفی شده است.

جمشید شیاطین را شکست می‌دهد و آنها را خدمتگذار خویش می‌سازد و تمام جواهرات و گنج‌های آنان را از آن خود می‌کند.

سپس او حکمران هر آنچه که روی زمین است می‌شود و فقط بر بهشت و آسمان نمی‌تواند حکمرانی کند.

در حالی که زمین بخاطر جنگ میان او و شیاطین نابود شده بود، درختان از بین رفتند و تمام برگ‌هایشان را از دست دادند.

زمین تاریک شد و دیگر هیچ زندگی روی آن جریان نداشت و برای رسیدن به بهشت و آسمان، جمشید به شیاطین دستور داد که برای او یک تخت پادشاهی متشکل از همه جواهراتی که به غنیمت گرفته بسازند.

زمانی که کار ساخت تخت پادشاهی تمام شد او روی آن نشست و به شیاطین دستور داد که او را به بهشت و آسمان ببرند.

همانطور که روی تختش نشسته بود پرتوهای خورشید به جواهرات روی تخت او برخورد کرد و تمامی آسمان با رنگ‌های آن جواهرات روشن شد.

پرتوهای نوری که از سمت جمشید می‌تابیدند تمامی درختان را زنده کرد و سرسبز کرد.

دوباره زندگی بر روی زمین جاری شد و جمشید همچون خورشید می‌درخشید.

مردم از دیدن جمشید با این تابندگی بسیار متحیر شده بودند و جواهرات زیادی به پای او ریختند و به او ادای احترام کردند.

این روز، نوروز نامیده شد و اولین روز سال شناخته شد.

بعدتر جمشید مردمش را از شر سرمای طاقت فرسایی که هر جنبنده‌ای روی زمین را می‌کشت نجات داد.

داستان‌های اساطیری درباره‌ی جمشید بعنوان نشانه‌ها و سمبل‌های اساطیری در نظر گرفته می‌شوند که به رویدادهای تاریخی اشاره دارد.

و درباره‌ی زمانی است که آریایی‌های هندو-ایرانی به سبک زندگی نوسنگی خود بعنوان شکارچی پایان دادند و در سرزمین ایران مستقر شدند.

این افراد بسیار به محصولات کشاورزی خود وابسته بودند و این محصولات هم به فصل‌های مختلف بستگی داشتند.

آغاز بهار بعنوان رویداد مهمی برای زندگی ایرانیان قدیم تلقی می‌شد.

سنت‌های مربوط به نوروز

شب آخرین سه شنبه‌ی سال که صبح روز بعدش چهارشنبه است یک جشن آتش به نام چهارشنبه سوری برگزار می‌شود. چهارشنبه سوری به معنای چهارشنبه‌ی قرمز است.

در این شب هفت جایگاه آتش روشن می‌شود و مردم دور آن جمع می‌شوند و از روی آن می‌پرند.

 و هم زمان این جملات را بصورت آهنگین می‌خوانند “زردی من از تو, سرخی تو از من” و این مفهوم را دارد که بیماری و مریضی خود را به آتش می‌دهند تا آن را از بین ببرد و در قبالش سلامتی و عشق می‌گیرند.

همچنین مردم در اطراف آتش آواز می‌خوانند و پایکوبی می‌کنند و غذا می‌خورند.

شخصیتی به نام حاجی فیروز که لباس قرمزی به تن دارد و صورتش را سیاه کرده است آواز می‌خواند و موسیقی می‌نوازد و بر داریه‌اش می‌کوبد و مردم را سرگرم می‌کند.

در زمان‌های قدیم این جشن برگزار می‌شد تا مردم را از آمدن نوروز با خبر کند. 

قبل از نوروز، ایرانیان شروع به تمیز کردن خانه‌هایشان می‌کنند و این کار خانه تکانی نامیده می‌شود.

سفره هفت سین و نمادهای آن

پس از انجام کارهای خانه، کارهایی که مربوط به جشن نوروز است تدارک دیده می‌شود که یکی از آنها انداختن سفره‌ی هفت سین است.

چیزهای نمادینی که نام آنها با حرف سین شروع می‌شود روی میز یا پارچه‌ای گذاشته می‌شوند و در کنار آنها چیزهای دیگری هم قرار می‌دهند.

عدد هفت در فلسفه‌ی پارسی عدد مقدسی است و وارد خیلی از فرهنگ‌ها و سنت‌های پارسی شده است.

در ادامه به معنای هرکدام از این نشانه‌ها می پردازیم.

سبزه: گندم جوانه زده شده سمبل تولد دوباره‌ی طبیعت است.

سمنو: یک پودینگ شیرین است که با جوانه‌ی گندم درست می‌شود و سمبل لحظات شیرین در زندگی است.

سیب: سیب قرمز سمبل زیبایی است.

سنجد: این میوه‌ی خشک شیرین سمبل عشق است.

سیر: سیر سمبل سلامتی است.

سماق: رنگ این ادویه‌ی پارسی، سمبل رنگ سحر و لحظه‌ی قبل از طلوع آفتاب است و غلبه‌ی نور بر تاریکی را نشان می‌دهد.

سرکه: سرکه سمبل سن و صبوری است.

در میان چیزهای دیگری که در سفره‌ی هفت سین قرار می‌دهند می‌توان کتاب شاهنامه، اشعار حافظ و یا اوستا کتاب مقدس زرتشتیان که سمبل ذکاوت است را دید.

همچنین آینه که سمبل آسمان و بازتاب ذهن آگاه است.

شمع که سمبل نور و الوهیت خوبی است.

سکه که سمبل ثروت است.

ماهی قرمز که سمبل زندگی و همچنین سمبل آخرین ماه سال پارسی است.

گل سنبل که سمبلی از بهشت و آمدن بهار است، تخم مرغ رنگی که سمبل باروری و آفرینش است را نیز روی سفره‌ی هفت سین قرار می‌دهند.

ایام عید نوروز

اول فروردین(روز بیستم یا بیست و یکم ماه مارس) همه‌ی فامیل دور هم جمع می‌شوند و منتظر لحظه‌ی تحویل سال می‌مانند که درست در لحظه‌ی عبور خورشید از خط استوا و شروع بهار است.

در این لحظه همه همدیگر را بغل می‌کنند و می‌بوسند و به هم هدایایی می‌دهند.

غذاهای سنتی و محلی پخته شده است و آهنگ پخش می‌شود و فضای خانه را پر از شور و شادی می‌کند.

جشن نوروز در روز سیزدهم ماه با رویدادی به نام سیزده به در تمام می‌شود و به معنای بیرون از خانه بودن در روز سیزدهم می‌باشد.

در این روز خانواده‌ها با هم به پیک نیک می‌روند و در پارک‌ها و طبیعت روز را سپری می‌کنند و از آمدن بهار شادی می‌کنند.

همچنین رسم است که سبزه‌ی عید را با خود می‌آورند و آن را درون رودخانه یا دریاچه می‌اندازند و آرزو می‌کنند.

نوروز تضاد بین خوبی و بدی را برجسته می‌کند و پندار نیک، گفتار نیک و کردار نیک که از جملات کتاب اوستای زرتشتیان است را گرامی می‌دارد.

این یک باور فلسفی قدیمی است که اخلاق و رفتار بشریت را از زمان شروع تمدن انسانی شکل داده است.

این تضاد دنیا را زیباتر کرده است زیرا که به بشر اجازه می‌دهد در زمان دادن زندگی به او قدردان آن باشد.

نوروز پیروز

تور کیش از اصفهان ویژه نوروز 99

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *